CANABAL FUENTES, JESÚS

 

  Naceu en marzo de 1897 en Amenal (O Pino). En 1910, con 13 anos, emigra á Arxentina cos seus pais e irmáns. Uns anos máis tarde traballa nunha papelería. En 1914 participa na fundación da “Agrupación Artista Galega de Bos Aires”, tendo constantes relacións, nos anos seguintes, coas iniciativas galeguistas. Nomeado xerenta da empresa papeleira, “Iturrat”, en 1918, trasládase á delegación que a empresa tiña en Montevideo. Debido á recesión internacional, esta delegación pecha, pero Canabal decide seguir no mesmo ramo e funda, cos seus irmáns, a empresa “Jesús Canabal y Hnos. Fábrica de Sobres”, comenzando a fabricar un sobre denominado “Suevia”. En 1921 adquiren a papelería de Xaime Bech, incorporándose outro irmán á empresa. En 1925 tiñan varios locais e 40 empregados. En 1937 funda a “Industria Papelera Uruguaia Sociedade Anónima” (IPUSA). En 1948, na cidade uruguaia de Pando constrúe unha nova fábrica que empregará a máis dun cento de obreiros.

  A raíz da constitución do Consello de Galicia iníciase unha estreita relación entre Canabal e Castelao, tanto debido ás visitas deste a Montevideo como polas viaxes de Canabal a Bos Aires. 

  En 1950 participa na fundación do programa radiofónico “Sempre en Galicia”, en “Radio Carve” de Montevideo. Tamén foi directivo da “Casa de Galicia da Asociación Española de Socorros Mutuos”. En 1956 preside o primeiro “Congreso da Emigración Galega” de Bos Aires. Este mesmo ano funda en Uruguai o “Banco de Galicia”. En 1959, por iniciativa de “IPUSA”, créase a “Sociedade de Celulosas do Uruguai, S.A.” co obxetivo de fomentar a producción de madeira deste país. Nesta década dos cincuenta realiza varias viaxes a Europa, con fins comerciais, aproveitando os mesmos para realizar distintas tarefas patrióticas. Entrevístase en diferentes ocasións con César Alvajar, representante do Consello de Galicia en París. Liberais e masóns ambos os dous, axiña simpatizarán. Nestas viaxes a Europa adoitaba Canabal achegarse uns días a Galicia, onde mantiña contactos cos galeguistas do interior.

  Gracias ás xestións de César Alvajar, e a pesar das súas resistencias, Canabal sería nomeado Ministro Plenipotenciario para toda la América del Sur, Coordinador del esfuerzo gallego a favor de la República Española y de la autodeterminación de Galicia...

  Nos derradeiros anos da súa vida axudou moito ao “Patronato da Cultura Galega” de Montevideo, cidade na que faleceu o 29 de agosto de 1985.